Жаңа жұмыс табылды, немесе қазіргі жерде жалғастырғыңыз келмейді — енді дұрыс шығу керек. «Ертең келмеймін» деп кету — ең жаман нұсқа: жұмыс беруші сізді прогул үшін шығаруы мүмкін, ал бұл жазба келесі жұмысқа орналасқанда кедергі келтіреді. Бұл мақалада Еңбек кодексі бойынша жұмыстан өз еркімен шығу тәртібін, дайын өтініш үлгілерін, соңғы есеп айырысу мерзімін және жұмыс беруші жібермесе не істеу керектігін түсіндіреміз. Заңнама жаңарып тұрады — дау туса, «Әділет» порталындағы Еңбек кодексінің қолданыстағы редакциясын тексеріңіз.
- Бір ай бұрын жазбаша ескерту — жалпы ереже.
- Келісім бойынша ертерек шығуға болады — өтінішке күнін жазыңыз.
- Жұмыс беруші шартты бұзса — үш жұмыс күні бұрын ескерту жеткілікті.
- Соңғы есеп айырысу — шарт тоқтағаннан кейін үш жұмыс күні ішінде, пайдаланылмаған демалыс өтемақысымен бірге.
- Өтініштің екінші данасына қабылданған күнін қойдыртыңыз.
Өз еркімен шығу тәртібі
- Өтініш жазыңызҚолмен немесе басып шығарып, қолыңызды қойыңыз. Кейбір компанияларда электронды құжат айналымы арқылы ЭЦҚ-мен беріледі.
- Екі дана жасаңызБіреуі — жұмыс берушіге, екіншісіне қабылдаған адамның қолы, кіріс нөмірі және күні қойылады. Бұл — ескерту мерзімінің басталғанын дәлелдейтін жалғыз құжат.
- Бір ай жұмыс істеңізнемесе жұмыс берушімен ерте шығу күнін келісіңіз. Келісім де жазбаша болғаны дұрыс — өтініштегі басшының бұрыштамасы жеткілікті.
- Істерді тапсырыңызҚұжаттар, кілттер, жабдық, материалдық құндылықтар — тапсыру актісімен.
- Соңғы күніжұмыс беруші шартты тоқтату туралы актіні шығарады, ЕСУТД-ға мәлімет енгізеді және есеп айырысады.
Жұмыс беруші шартты бұзса. Жалақы кешіктірілсе, шартта жазылмаған міндеттер жүктелсе немесе еңбек қауіпсіздігі сақталмаса, қызметкер үш жұмыс күні бұрын жазбаша ескертіп шыға алады. Өтініште себебін нақты жазыңыз және дәлелдерді (есеп парақтары, хат алмасу) сақтаңыз. Қызметкердің негізгі құқықтары — ҚР Еңбек кодексі бойынша қызметкер құқықтары мақаласында (орыс тілінде).
Өтініш үлгілері
1. Жалпы тәртіппен (бір ай ескертумен)
«Альфа Сервис» ЖШС директоры А.Б. Сәрсенбаевқа
сатушы-кеңесші Н.Қ. Ахметовадан
Өтініш
Сізден мені 2026 жылғы 27 қазаннан бастап өз еркіммен жұмыстан босатуыңызды сұраймын.
27.09.2026 ____________ (қолы)
2. Келісім бойынша ерте шығу
«Альфа Сервис» ЖШС директоры А.Б. Сәрсенбаевқа
бухгалтер Д.Е. Жұмабековтен
Өтініш
Сізден мені 2026 жылғы 10 қазаннан бастап өз еркіммен жұмыстан босатуыңызды сұраймын. Ескерту мерзімін қысқартуға келісіміңізді сұраймын.
27.09.2026 ____________ (қолы)
3. Жұмыс беруші шартты бұзғанда
«Альфа Сервис» ЖШС директоры А.Б. Сәрсенбаевқа
аспазшы Б.М. Оспановтан
Өтініш
Жұмыс беруші тамыз және қыркүйек айларының жалақысын еңбек шартында көрсетілген мерзімде төлемегеніне байланысты, еңбек шартын өз бастамам бойынша 2026 жылғы 2 қазаннан бастап бұзатынымды хабарлаймын. Толық есеп айырысуды және кешіктірілген күндер үшін өсімпұлды төлеуді сұраймын.
29.09.2026 ____________ (қолы)
Орыс тілінде де жазуға болады. Өтініш мемлекеттік немесе орыс тілінде қабылданады. Компанияның құжат айналымы қай тілде жүрсе, сол тілде жазған ыңғайлы.
Есеп айырысу және құжаттар
Еңбек шарты тоқтатылғаннан кейін үш жұмыс күнінен кешіктірмей жұмыс беруші:
- соңғы айда жұмыс істеген күндер үшін жалақыны төлейді;
- пайдаланылмаған еңбек демалысы үшін өтемақы төлейді — демалыс күндері көп жиналса, бұл айтарлықтай сома. Қалай есептелетіні — еңбек демалысы мақаласында;
- шартты тоқтату туралы актінің көшірмесін береді;
- ЕСУТД-ға шарттың тоқтатылғаны туралы мәлімет енгізеді.
Сұрау бойынша жұмыс беруші еңбек қызметі туралы анықтама (қызмет өтілі, лауазым, жалақы) беруге міндетті. Кешіктірілген есеп айырысу үшін жұмыс беруші әр күнге өсімпұл төлейді.
Жұмыс беруші жібермесе
- «Орныңызға адам тапқанша жұмыс істейсіз» — заңсыз. Бір ай өткен соң сіз жұмысқа шықпауға құқылысыз.
- «Өтінішті қабылдамаймын» — екі нұсқа: хабарламасы бар тапсырыс хат немесе куәгерлердің қатысуымен акт. Жіберілген күннен бастап мерзім есептеледі.
- «Құжаттарыңызды бермеймін» — жұмыс беруші жеке құжаттарды ұстап қала алмайды.
- «Жалақыны жұмыстан шыққан соң ұстаймыз» — тек заңда көрсетілген жағдайда немесе сіздің жазбаша келісіміңізбен.
Мәселе шешілмесе — жұмыс берушіге жазбаша талап, одан кейін облыстық еңбек инспекциясына (eOtinish немесе egov.kz арқылы) шағым, келісім комиссиясы немесе сот.
Жиі кездесетін қателер
- Ауызша айтып, кетіп қалуЖазбаша өтініш жоқ болса, ескерту мерзімі басталмаған деп есептеледі — прогул тәуекелі.
- Өтініштің көшірмесін алмауДау туса, берген күніңізді дәлелдей алмайсыз.
- Күнді көрсетпеуШығу күнін нақты жазыңыз.
- Есеп айырысуды тексермеуДемалыс өтемақысын ұмыту — ең жиі қате.
- Жаңа жұмыс ресми расталғанша шығуАлдымен жаңа жұмыс берушіден шығу күніңізді растатыңыз.
Жаңа жұмысқа орналасқанда қандай құжаттар керек екенін жұмысқа орналасу құжаттары мақаласынан қараңыз.
Келесі жұмысыңызды алдын ала табыңыз
rabotaplus.kz-те резюме жасаңыз — AI тәжірибеңізге сәйкес вакансияларды көрсетеді, ал жұмыс беруші 72 сағат ішінде жауап беруге міндетті. Ескерту айы біткенше жаңа ұсыныс алып үлгересіз.
Жиі қойылатын сұрақтар
Жұмыстан шығу үшін қанша күн бұрын ескерту керек?
Еңбек кодексі бойынша өз еркімен шыққанда жұмыс берушіні кемінде бір ай бұрын жазбаша ескерту керек. Екі тарап келіссе, ерте шығуға болады. Егер жұмыс беруші еңбек шартының талаптарын бұзса, қызметкер үш жұмыс күні бұрын жазбаша ескертіп шыға алады.
Жұмыс беруші өтінішті қабылдамаса не істеу керек?
Өтінішті екі данада жазып, екіншісіне кіріс нөмірі мен күнін қойдыртыңыз. Қабылдаудан бас тартса — хабарламасы бар тапсырыс хатпен немесе ресми электронды поштамен жіберіңіз. Ескерту мерзімі өткен соң жұмыс беруші сізді ұстап қала алмайды.
Жұмыстан шыққанда соңғы есеп айырысу қашан жасалады?
Еңбек шарты тоқтатылғаннан кейін үш жұмыс күнінен кешіктірмей. Оған жұмыс істеген күндердің жалақысы және пайдаланылмаған еңбек демалысы үшін өтемақы кіреді. Кешіктірсе, жұмыс беруші әр күн үшін өсімпұл төлеуге міндетті.
Ескерту айында ауырып қалсам не болады?
Ескерту мерзімі жалғаса береді — ауруыңыз оны ұзартпайды. Еңбекке жарамсыздық парағы бойынша жәрдемақы әдеттегідей төленеді.
Өтінішті қайтарып алуға бола ма?
Иә, ескерту мерзімі біткенше өтінішті жазбаша қайтарып алуға болады, егер сіздің орныңызға басқа қызметкер жазбаша шақырылмаса. Нақты жағдайда жұмыс берушімен жазбаша келісіп алған дұрыс.